Jak przygotować firmę do wdrożenia automatyzacji: checklista
Checklista przed wdrożeniem automatyzacji w firmie: proces, dane, ludzie, mierniki i budżet. Co przygotować w jedno popołudnie, zanim wybierzesz narzędzie.
Jeśli zautomatyzujesz proces, w którym panuje bałagan, dostaniesz ten sam bałagan, tylko szybszy. Dlatego wdrożenie automatyzacji w firmie zaczynam zawsze od porządków, a narzędzie wybieram na końcu. Poniżej masz checklistę, którą przejdziesz z zespołem w jedno popołudnie. Odhaczaj uczciwie.
Skąd biorą się nieudane wdrożenia
Rzadko z technologii. Dużo częściej z tego, że nikt dokładnie nie wie, jak proces wygląda dziś, bo każdy robi go po swojemu. Albo dane leżą w kilku Excelach i trzech skrzynkach mailowych. Albo zespół dowiaduje się o zmianie w dniu uruchomienia i od rana szuka sposobu, żeby robić po staremu.
Na co dzień rozwijam kilka systemów CRM w jednym dużym przedsiębiorstwie i widzę to regularnie. Najwięcej czasu pochłania ustalanie, jak firma właściwie pracuje. Programowanie to potem mniejsza część. Każdą z tych rzeczy da się naprawić przed startem, dużo taniej niż w trakcie.
Checklista: wdrożenie automatyzacji w firmie
Proces
- Wybrałeś jeden proces na start. Zamiast „automatyzujemy firmę” piszesz „automatyzujemy przyjmowanie zamówień od klientów hurtowych”.
- Proces jest powtarzalny. Dzieje się często i za każdym razem podobnie. Zadania wymagające za każdym razem innej decyzji zostaw na później.
- Proces jest spisany krok po kroku. Kto co robi, w jakim programie, ile to trwa. Wystarczy kartka.
- Znasz wyjątki. Brak towaru, zmiana zamówienia, błędna faktura. Właśnie na wyjątkach automatyzacje najczęściej się wykładają.
- Wykreśliłeś zbędne kroki. Zanim coś zautomatyzujesz, zapytaj, czy w ogóle trzeba to robić. Czasem najlepsza automatyzacja to skreślenie kroku.
Dane
- Wiesz, gdzie są dane. Program księgowy, sklep, Excel, poczta, zeszyt handlowca.
- Dla każdej informacji jest jedno źródło prawdy. Ceny, stany, dane klientów mają jeden system, który „ma rację”. Jeśli cena w Excelu różni się od ceny w sklepie, automatyzacja nie wie, której wierzyć.
- Dane są uporządkowane. Te same nazwy produktów, jednolite indeksy, kompletne dane klientów. Inaczej automat będzie powielał błędy.
- Programy potrafią wymieniać dane. Sprawdź, czy mają API (czyli „drzwi”, przez które inny system pobiera i wysyła dane) albo chociaż eksport do pliku.
Ludzie
- Jest właściciel procesu. Jedna osoba, która go zna, podejmuje decyzje i odpowiada za efekt. Nie musi być techniczna.
- Zespół wie, po co to robicie. Jeśli celem jest odciążenie od przepisywania, powiedz to wprost. Niepewność rodzi opór.
- Osoby wykonujące proces biorą udział w jego opisie. Znają skróty i wyjątki, których nie ma w żadnej instrukcji.
- Czas zespołu jest zarezerwowany w kalendarzu. Rozmowy, testy, nauka. „Przy okazji” się nie uda.
Cele i mierniki
- Znasz stan obecny w liczbach. Ile zamówień dziennie, ile minut na jedno, ile pomyłek w miesiącu.
- Masz jeden główny cel, na przykład krótszy czas obsługi zamówienia albo mniej pomyłek. Pięć celów naraz to żaden cel.
- Wiesz, kto i kiedy sprawdzi efekt. Na przykład miesiąc po uruchomieniu.
Narzędzia i budżet
- Znasz obecne programy i umowy. Czasem funkcja, której szukasz, już jest w czymś, za co płacisz.
- Policzyłeś koszt obecnego procesu. To punkt odniesienia dla budżetu.
- Masz plan B na pierwsze tygodnie. Wiesz, jak wrócić do starego sposobu, jeśli coś pójdzie nie tak.
Czy ten proces w ogóle opłaca się automatyzować
Załóżmy, że biuro obsługi przepisuje 25 zamówień dziennie z maili do systemu. Jedno zajmuje 8 minut, a w miesiącu jest 21 dni roboczych.
25 × 8 minut daje 200 minut dziennie, czyli około 3,3 godziny. Razy 21 dni to 4 200 minut, czyli 70 godzin w miesiącu. Prawie pół etatu.
Jeśli automatyzacja przejmie większość tej pracy, odzyskujesz czas na obsługę klientów albo sprzedaż. Do tego dochodzi mniej pomyłek przy przepisywaniu, choć tych nie wycenisz z góry. Swoje liczby podstaw w kalkulatorze kosztu ręcznej pracy, a jeśli nie wiesz jeszcze, który proces wybrać, przejrzyj checklistę procesów do automatyzacji.
Błędy, które widzę najczęściej na starcie
Wszystko naraz. Duży projekt trwa miesiącami, a efekt widać dopiero na końcu. Mały daje wynik po kilku tygodniach i uczy zespół, jak takie zmiany wyglądają.
Narzędzie przed opisem procesu. Program wybrany w ciemno zaczyna wymuszać zmianę procesu pod siebie. Potem firma pracuje tak, jak chce program.
Pominięte wyjątki. W typowych sytuacjach wszystko działa, a każda nietypowa kończy się ręcznymi poprawkami i frustracją.
Testy na wymyślonych danych. Testuj na prawdziwych zamówieniach i fakturach z ostatniego miesiąca. Tylko one pokażą literówki, brakujące pola i dziwne przypadki.
Brak opiekuna po wdrożeniu. Zmieniają się ceny, kurierzy, wersje programów. Ktoś musi zauważyć, że coś przestało działać, zanim zauważy to klient.
Co dalej z wynikiem checklisty
Jeśli większość pól masz zaznaczonych, możesz rozmawiać o konkretnym rozwiązaniu. Jeśli kilka zostało pustych, też dobrze. Wiesz dokładnie, co uporządkować przed startem, i nie zapłacisz za to w trakcie wdrożenia, kiedy każda zmiana kosztuje więcej.
Moja rada na poniedziałek: weź jeden proces, usiądź z osobą, która go wykonuje, i spiszcie go razem na jednej kartce. Godzina rozmowy powie Ci więcej niż tydzień porównywania narzędzi.