Poradnik5 min czytania

Ile naprawdę kosztuje ręczna praca w Twojej firmie? Prosty sposób, żeby to policzyć

Jak policzyć koszt ręcznej pracy w firmie w kwadrans: prosty wzór, przykładowe obliczenia dla sklepu, hurtowni i instalatora oraz koszty, które umykają.

Adam Sopniewski, Sopniewsky.

Przepisywanie zamówień z maila do systemu. Poprawianie stanów magazynowych w dwóch miejscach naraz. Każda z tych rzeczy zajmuje „chwilę”, więc nikt nie traktuje jej jak wydatku. A koszt ręcznej pracy w firmie da się policzyć w kwadrans. Pokażę Ci, jak to zrobić, i od razu uprzedzam, że wynik bywa nieprzyjemny.

Dlaczego tego kosztu nie widać

Faktura za program ma kwotę. Pensja ma kwotę. Czas, który pracownik spędza na przeklejaniu danych z poczty do Excela, nie ma żadnej pozycji w księgowości.

Do tego jest rozproszony. Dziesięć minut rano u jednej osoby, kwadrans po południu u drugiej, pół godziny w piątek u trzeciej. Nikt nie widzi całości, bo nikt jej nigdy nie zsumował. Firma płaci za te godziny co miesiąc i nie wie, ile ich jest.

Jak policzyć koszt ręcznej pracy w firmie

Nie potrzebujesz audytu. Wystarczy kartka, rozmowa z zespołem i kalkulator w telefonie.

  1. Spisz powtarzalne czynności. Zapytaj każdą osobę, które z jej cotygodniowych zadań polegają na przepisywaniu, kopiowaniu albo sprawdzaniu danych. Zwykle pada kilka odpowiedzi: wpisywanie zamówień do systemu, wystawianie faktur na podstawie danych ze sklepu, aktualizacja stanów w kilku miejscach, informowanie klientów o statusie, sklejanie raportu sprzedaży, uzgadnianie przelewów z wyciągiem.
  2. Oszacuj godziny w tygodniu. Dla każdej czynności osobno. Uczciwe przybliżenie wystarczy. Jeśli możesz, poproś zespół, żeby przez tydzień notował czas przy tych zadaniach. Szacunki „z głowy” prawie zawsze są zaniżone, bo nikt nie liczy szukania pliku, poprawek i telefonu z pytaniem „a który to był klient?”.
  3. Ustal koszt godziny. Weź pełny koszt pracodawcy, nie kwotę na rękę, i podziel go przez liczbę godzin w miesiącu (zwykle 160–168).
  4. Przemnóż i przelicz na rok. Liczba osób × godziny tygodniowo × koszt godziny × liczba tygodni pracy w roku.

Załóżmy, że pełny koszt zatrudnienia to 9 600 zł miesięcznie, a pracownik przepracowuje 160 godzin. Godzina kosztuje więc firmę 60 zł. Jeśli pięć osób spędza średnio po 6 godzin tygodniowo na przepisywaniu i sprawdzaniu danych, a w roku jest 46 tygodni pracy (po odjęciu urlopów i świąt), wychodzi 5 × 6 × 60 × 46 = 82 800 zł rocznie.

Ten wynik nie oznacza, że możesz zwolnić kogoś za 82 tysiące. Oznacza, że tyle płacisz rocznie za czynności, które w dużej części mógłby wykonywać program. Różnica jest istotna, bo zmienia rozmowę z zespołem. Nikt nie traci pracy, wszyscy tracą przepisywanie.

Jeżeli nie chce Ci się liczyć ręcznie, użyj kalkulatora kosztu ręcznej pracy. Działa na tym samym wzorze.

Jak to wygląda w różnych firmach

Poniższe liczby są hipotetyczne. Chodzi o pokazanie skali, a każde założenie jest wypisane obok.

Typ firmy Kto i co robi ręcznie Rachunek Rocznie
Sklep internetowy 2 osoby przepisują zamówienia do magazynu i ręcznie wystawiają faktury 2 × 8 h × 55 zł × 46 tyg. 40 480 zł
Hurtownia 3 handlowców wpisuje zamówienia B2B z maili i telefonów 3 × 5 h × 70 zł × 46 tyg. 48 300 zł
Firma instalacyjna 1 osoba w biurze układa grafik ekip, dzwoni do klientów, zbiera protokoły 1 × 10 h × 50 zł × 46 tyg. 23 000 zł

W sklepie zakładam brak połączenia platformy sprzedażowej z programem do faktur. W hurtowni klienci zamawiają mailem, a handlowiec wklepuje każdą pozycję. W firmie instalacyjnej grafik żyje w Excelu, a protokoły przychodzą jako zdjęcia na telefon.

Każda z tych kwot to wyłącznie czas. Druga połowa rachunku jest trudniejsza.

Koszty, które umykają w obliczeniach

Pomyłki

Kto przepisuje dane, ten prędzej czy później się pomyli. Zła ilość albo literówka w NIP-ie. Za każdym takim błędem idzie korekta faktury, dodatkowy telefon, czasem zwrot i klient, który następnym razem zamówi gdzie indziej.

Policz to choćby z grubsza. Ile korekt i reklamacji w miesiącu wynika z błędu przy wpisywaniu? Ile minut zajmuje obsłużenie jednej? Załóżmy, że to 12 przypadków miesięcznie po 40 minut. Wychodzi 8 godzin, czyli przy 60 zł za godzinę kolejne 480 zł miesięcznie, zanim w ogóle doliczysz koszt wysyłki zwrotnej.

Opóźnienia

Zamówienie, które czeka na przepisanie, później wyjeżdża z magazynu. Raport sprzedaży sklejany raz w miesiącu oznacza decyzje podejmowane na danych sprzed kilku tygodni. Tego nie przeliczysz łatwo na złotówki, ale klient to odczuwa od razu.

Jedna osoba, która „wie, jak to działa”

Prawie w każdej firmie jest ktoś taki. Kiedy idzie na urlop albo choruje, proces staje albo robi go ktoś, kto popełnia dwa razy więcej błędów. To ryzyko jest niewidoczne do dnia, w którym się zmaterializuje.

Godziny, których nie ma na sprzedaż

Czas spędzony na kopiowaniu mógłby pójść na rozmowy z klientami, przygotowanie oferty albo dopilnowanie zaległych płatności. W księgowości tego nie zobaczysz, w wyniku firmy owszem.

Co zrobić z wynikiem

Masz liczbę. Teraz możesz ją zestawić z kosztem rozwiązania, które zdejmie tę pracę z zespołu.

Zacznij od pozycji, która zjada najwięcej godzin. Zwykle to ona zwraca się najszybciej. Potem policz okres zwrotu, dzieląc koszt wdrożenia przez roczną oszczędność. Ja przy takich rachunkach nigdy nie zakładam, że automatyzacja przejmie całą pracę. Przyjmuję połowę. Jeśli przy połowie rachunek dalej się broni, decyzja jest bezpieczna.

Przykład, znów na założonych liczbach. Połączenie sklepu z programem do faktur kosztuje 15 000 zł (kwota przykładowa, realna zależy od zakresu). Ręczna praca, którą zastępuje, to 40 480 zł rocznie. Przy ostrożnym założeniu, że system przejmie połowę, oszczędzasz około 20 000 zł rocznie. Wdrożenie zwraca się w około 9 miesięcy.

Jest jeszcze jeden warunek, o którym łatwo zapomnieć. Oszczędność staje się prawdziwa dopiero wtedy, gdy odzyskane godziny trafią do zadań, które przynoszą pieniądze. Jeśli zespół po prostu będzie robił to samo wolniej, w rachunku nic się nie zmieni. Zanim cokolwiek wdrożysz, ustal, co konkretnie te osoby będą robić z wolnym czasem.

Na co uważać przy liczeniu

Kilka pułapek, które widzę najczęściej, kiedy ktoś pierwszy raz siada do takiego rachunku:

Jeśli wolisz zacząć od listy procesów, a liczyć potem, przejrzyj checklistę 12 procesów do automatyzacji. Zaznacz te, które u Ciebie występują, i dla każdego z nich zrób powyższy rachunek. Po dwóch, trzech pozycjach zwykle wiadomo, od czego zacząć.